CO TO ZA MIEJSCE?
Wrota Bieszczad. Region na pograniczu kultur. Krwawa historia wysiedlonych wsi. Natura, która daje miejsca pracy.
Pogórze Przemyskie jest położonym najdalej na wschód w Polsce mezoregionem pasma pogórzy i jednocześnie Zewnętrznych Karpat Zachodnich. Położone jest ok. 30 km na południe od Przemyśla. Bywa w mediach i publikacjach określane m.in. jako „Wrota Bieszczad” czy „Druga Puszcza Białowieska”. Region charakteryzuje się rozległymi kompleksami leśnymi i mozaiką siedlisk, którym towarzyszy jedna z najczystszych rzek w Polsce – Wiar; występują tu m.in. duże drapieżniki, takie jak wilk, ryś i niedźwiedź, gatunki wskaźnikowe, a także liczne stare drzewostany i drzewa o rozmiarach kwalifikujących je do statusu pomnikowego. Z tego powodu jest to miejsce przyciągające wielu aktywistów i społeczników.
Przed II wojną światową Pogórze Przemyskie było gęsto zaludnione. Wskutek wojny, jak również powojennych walk i wysiedleń w ramach Akcji „Wisła” utraciło około 70% ludności.
Od kilkudziesięciu lat w debacie publicznej pojawia się również idea utworzenia Turnickiego Parku Narodowego, jednak do tej pory park nie powstał. Temat nie znika z publicznej agendy, wywołując silne podziały — jedni żywią nadzieję, że park powstanie, inni że dyskusja na jego temat wreszcie się zakończy.
Sprawdź jak tam dojechać!
Od momentu powstania ostatniego parku narodowego w Polsce w 2001 roku minęło 25 lat.
Od momentu powstania ostatniego parku narodowego w Polsce w 2001 roku minęło 25 lat. Dyskusja nad TuPN jest najdłużej planowanym i dyskutowanym projektem tego typu w Polsce. Pierwsze propozycje ochrony tych terenów sięgają końca lat 60-tych XX wieku, kiedy pojawiły się propozycje utworzenia rezerwatów w rejonie Turnicy i Doliny Dolnego Wiary. W 1982 roku prof. Janusz Kotlarczyk zaprezentował pierwszy projekt parku narodowego pod nazwą Doliny Środkowego Wiaru. Dekadę później, w 1992 roku, projekt powrócił już pod dzisiejszą nazwą — Turnicki Park Narodowy.
Potencjalny Turnicki Park Narodowy (na styku Pogórza Przemyskiego i Gór Sanocko-Turczanskich) miałby być położony na terenie trzech gmin – Fredropol, Bircza, Ustrzyki Dolne, na terenie będącym w zarządzie Nadleśnictwa Bircza. Gminy są podobne pod względem wartości przyrodniczej, jednak różni je sytuacja gospodarcza. Gmina Bircza jest tą o największym udziale zatrudnienia w sektorze leśnym i drzewnym. Jednocześnie w ciągu ostatnich 10 lat gmina skurczyła się o 13% mieszkańców, przy średniej dla województwa 3%.
Powierzchnia projektowanego Parku Narodowego wynosi 17 217 ha, w tym 14% powierzchni gminy Bircza, 21% powierzchni gminy Ustrzyki Dolne i 24% powierzchni gminy Fredropol. Nowy system subwencji ekologicznych zakłada przyznanie finansowania za każdy hektar parku i bonusu jeśli zajmuje on więcej niż 20% powierzchni gminy.
Źródło: Inicjatywa Dzikie Karpaty, Raport „Turnicki dla Ludzi i Przyrody”
galeria zdjęć
